Thứ Tư, 11 tháng 2, 2015

JE NE SUIS PAS CHARLIE

Sự kiện toà báo biếm hoạ của Pháp bị những người Hồi giáo cực đoan tấn công và sự kiện cảnh sát Pháp hạ sát các tay súng cho thấy một sự thực là chừng nào còn có người sẵn sàng dùng tính mạng của mình để chứng minh rằng họ có quyền đùa nhạo đức tin của người khác thì còn có người sẵn sàng hy sinh tính mạng của mình (và người khác) để chứng minh điều ngược lại. Và ở giữa hai nhóm người sẵn sàng chết đó, những người dân thường mong muốn sống là con tin! 

Những nhà báo đã chết, những tay súng bắn họ cũng đã chết. Những gì mà hai nhóm người đó muốn chứng minh cho thế giới thì họ đều đã chứng minh bằng máu của mình. Sau những sự kiện này, tôi tự đặt những câu hỏi sau cho mình:

1. Hài hước là gì?

2. Ai đã đúng? Ai đã sai?

3. Rồi chúng ta sẽ đi tới đâu sau sự việc này?

Đối với câu hỏi 1 “Hài hước là gì?” Câu trả lời thật dễ dàng – đó là sự gây cười cho con người. Tuy nhiên, sự gây cười đó có tốt hay xấu thì còn phụ thuộc vào hoàn cảnh:

“… sau khi đã ăn hết mọi thứ có thể, bao gồm cả ủng và giày, chúng bắt đầu ăn thịt lẫn nhau, và rất nghiêm trọng là chúng còn ăn cả một lính gác Đức”. Người vừa cười vừa nói câu đó là thống chế Goering, người tán thưởng là Ciano, ngoại trưởng của Mussolini và các sỹ quan tuỳ tùng. Họ đang hài hước về cách xử sự của những tù binh Xô Viết khi bị bỏ đói trong trại tù binh của Đức. Tất cả những người trong đoạn hội thoại với Goering đều thấy thú vị khi Goering chỉ coi việc ăn thịt người là đáng quan tâm khi kẻ bị ăn là một lính Đức. Chắc có lẽ không ai trong chúng ta vào thời điểm này coi câu đùa trên là hài hước (nếu bạn thấy nó hài hước thì không nên đọc tiếp vì tôi thực sự không muốn nói với những người như bạn). Vậy lý do khiến cho chúng ta không coi nó hài hước là gì? Làvì sự vui cười không còn là hài hước nữa nếu như nó là (i) kết quả của sự đau khổ của người khác hoặc (ii) nó là nguyên nhân gây ra sự đau khổ cho người khác. Năm 1969, khi trả lời một phóng viên về việc san phẳng một khu dân cư gần Sài Gòn, một viên sỹ quan Mỹ đã nói“we have to destroy it in order to protect it!” (chúng tôi phải phá huỷ thị trấn để bảo vệ nó). Chính cách nhìn nhận “phá huỷ để bảo vệ” là nguyên nhân dẫn tới sự tổn thất lớn của dân thường trong chiến tranh Việt Nam – và vì thế chúng ta không thấy nó hài hước!

Vậy những bức tranh của tạp chí Charlie Hebdo có hài hước không (ví dụ, bức tranh nhà tiên tri Muhammad hôn môi một chàngtrai trong một nụ hôn đồng giới?) Câu trả lời là không. Không có bất kỳ một dấu hiệu gì để phân biệt hình ảnh một đấng tiên tri đã chết gần 1.700 năm trước được gần 1 tỷ người Hồi giáo ôn hoà với hình ảnh được một nhóm nhỏ cực đoan tôn thờ. Charlie Hebdo khinh thường các kẻ cực đoan nhưng họ cũng không làm bất cứ điều gì để tôn trọng những người Hồi giáo ôn hoà - sự nhạo báng của họ lạnh lùng và không hề phân biệt. Họ gây ra nỗi đau đối với người cực đoan Hồi giáo nhưng đồng thời họ cũng khiến những người Hồi giáo ôn hoà đau lòng. Những tù binh Xô Viết không thấy câu nói của Goering là hài hước và những người dân Việt Nam không thấy có gì vui vẻ trongcâu nói của viên sỹ quan Mỹ ở trên.

Câu hỏi 2 “Ai đã đúng? Ai đã sai?” Câu trả lời của tôi là cả Charlie Hebdo lẫn những người xả súng bắn họ, không ai đúng cả. Về phần các kẻ cực đoán giết người, tôi không cần phân tích. Vậy tại sao tôi coi Charlie Hebdo sai?

Trước tiên hãy nói về một người văn minh trong xã hội hiện đại cư xử thế nào với quyền họ có? Họ bảo vệ nó và thực thi nó trong sự tôn trọng người khác và có trách nhiệm với xã hội.

Trước hết, nói về tôn trọng người khác, người La Mã có quyền vứt người Công giáo vào đấu trường và lấy làm vui khi sư tử ăn thịt họ. Đó là quyền mà luật pháp La Mã cho họ. Tuy nhiên chúng ta ngày nay sẽ không coi điều đó là hợp pháp chứ đừng nói là văn minh (vì sao ư, vì nó xâm phạm đến tính mạng và tình cảm của người khác). Những người phát xít Đức cho mình quyền giết hại người Slavo, người Do Thái vì luật pháp Đức cho phép họ coi những người đó là sub-human. Thế nhưng ngày nay, chúng ta coi đó là không hợp pháp. Khoả thân là quyền của bạn nhưng nếu khoả thân nơi công cộng hoặc trước mặt trẻ em thì điều đó không được vì nó làm ảnh hưởng tới người khác.

Vậy hành vi của Charlie Hebdo có sai không? Xin trả lời là sai, họ biết rõ những bức tranh đó làm tổn thương cả người Hồi giáo ôn hoà lẫn cực đoan, họ đã được cảnh báo, nhưng họ không quan tâm tới điều đó. Charlie Hebdo có biết họ đang làm điều ảnh hưởng đến những người Hồi giáo và tôn giáo khác không? Họ biết rõ. Họ đã bị phản đối, họ đã bị kiện - có ai tự hỏi trong 19 vụ bị kiện tạp chí Charlie Hebdo đã thắng bao nhiêu vụ - để chứng minh là cái họ là hài hước chứ không phải nhạo báng? Tôi không nghĩ là Charlie Hebdo thắng bất kỳ vụ kiện nào trong số các vụ kiện của họ. Rất đơn giản là vì những thứ họ làm, sự hài hước độc ác của họ, khó có thể được pháp luật nào coi là đúng đắn. Vấn đề ở chỗ các chế tài của pháp luật, các khoản phạt không đủ ngăn cản họ. Việc đốt trụ sở của họ không làm cho họ thấy hành động của họ gây tổn thương tới người khác ra sao. Cuối cùng thì những người cực đoan tước đoạt mạng sống của họ thay vì khởi đầu vụ kiện thứ 20.

Bạn có thể thực thi quyền của bạn nhưng khi thực thi nó bạn phải tôn trọng người khác và có trách nhiệm với xã hội.

Vậy hành vi của Charlie Hebdo có trách nhiệm với xã hội không? Tôi chưa bao giờ thấy trong lịch sử loài người sự nhạo báng của một bên đối với bên kia có thể hoà giải được mâu thuẫn giữa hai bên. Điều đó giống như lửa không bao giờ dập tắt đám cháy hoặc không thổi bùng thuốc súng vậy. Ai cũng nói Trung Đông và Hồi giáo cực đoan ở đó là một thùng thuốc súng. Và Charlie Hedbo đã làm gì? Họ biết đó là một kho xăng với các bồn chứa xăng để mở. Họ đi vào đó và bật một que diêm lên với tuyên bố rằng họ sẵn sàng chết. Nếu lùi lại 50 năm trước và họ làm như vậy ở Louisiana, nước Mỹ, và thay vì việc chế nhạo đấng Tiên tri của Hồi giáo, họ vẽ ảnh Jesus là một người da đen thì cũng rất nhanh, họ sẽ thấy mình lủng lẳng ở trên một cái cây nào đó.

Đối với tôi, việc đốt một que diêm lên trong một kho xăng là một hành vi không có trách nhiệm với xã hội – cho dù họ có quyền đốt que diêm đó. Điều này sẽ thấy dễ dàng hơn nếu như chính phủ Pháp cử quân đội sang tham chiến trực tiếp với IS vì vụ xả súng trên (giống như quân đội Mỹ vào Apghanistan vì vụ 11/9). Nếu chuyện đó xảy ra, sau vài năm, vài ngàn gia đình quân nhân Pháp có người thân chết trận sẽ tự hỏi “có đáng không? sự hy sinh đó?”

Vậy tiếp theo là câu hỏi liệu có phải những người vừa xả súng vào toà báo Charlie Hebdo muốn tiêu diệt tự do ngôn luận của phương Tây. Tôi thấy là không? Họ chỉ muốn một điều mà pháp luật Pháp không làm được là ngăn Charlie Hebdo tiếp tục xúc phạm (theo cách nhìn của họ) đối với biểu tượng tôn giáo của họ. Xin lưu ý là người Hồi giáo không vẽ hình Muhammad vì ông ngăn cấm điều đó – để tránh việc tín đồ sẽ thờ cúng hình ảnh của ông cùng với đấng Allah (điều mà Thiên Chúa giáo đang làm với Jesus). Nếu hiểu như vậy thì bạn sẽ hiểu tại sao việc vẽ hình ảnh của Muhammad với Hồi giáo đã là một điều cấm kỵ chứ đừng nói tới việc vẽ ông trong các tư thế mà chính các bạn, những người bình thường và hài hước, không muốn. Những người Hồi giáo không cố gắng ngăn cản phương Tây vẽ hình các biểu tượng tôn giáo của họ ở bất cứ đâu họ muốn (trong nhà thổ hay chuồng xí), với bất kể tư thế nào họ thích (doggy hay missionary). Nếu nói một cách đúng theo quyền tự do ngôn luận của phương Tây là bạn có thể thủ dâm với hình ảnh của bố hoặc mẹ bạn nhưng đừng thủ dâm với hình ảnh của tôi. Đọc đến đây các bạn coi Charlie Hebdo đang bảo vệ quyền tự do ngôn luận không vui phải không? Tất nhiên thôi, vì tôi đang dùng chính cách đó để nói với các bạn vậy.

Với Câu hỏi 3 “Rồi chúng ta sẽ đi tới đâu sau sự việc này?” Tôi đã viết về điều này ở trên và bây giờ lặp lại “Sự kiện toà báo biếm hoạ của Pháp bị những người Hồi giáo cực đoan tấn công và sự kiện cảnh sát Pháp hạ sát các tay súng cho thấy mộtsự thực là chừng nào còn có người sẵn sàng dùng tính mạng của mình để chứng minh rằng họ có quyền đùa nhạo đức tin của người khác thì còn có người sẵn sàng hy sinh tính mạng của mình (và người khác) để chứng minh điều ngược lại. Và ở giữa hai nhóm người sẵn sàng chết đó, những người dân thường mong muốn sống là con tin!”

Và cuối cùng, tôi xin nhắc lại “Je ne suis pas Charlie” (*) vì tôi không tin rằng sự hài hước còn là hài hước khi ta biết nó gây tổn thương người khác; vì tôi tin rằng sự báng bổ không bao giờ khiến mọi người xích lại gần nhau; vì tôi tin rằng việc thực thi quyền của tôi luôn có giới hạn – đó là sự không ảnh hưởng và tổn thương người khác. Một cây diêm, nếu đốt lên, chỉ làm nổ kho thuốc súng chứ không bao giờ ngăn được vụ nổ cả.
----------
Bảo Anh Thái

Chú thích: (*) Je ne suis pas Charlie (Tôi không phải là Charlie)
Comments
11 Comments
Facebook Comments by Blogger Widgets

11 nhận xét:

  1. Hỡi người trên thế gian
    Ta có quyền đặt lòng tín ngưỡng của ta vào Phật, Chúa, thánh Alah, Nhà tiên tri Mohamed. Các đấng là tín ngưỡng của riêng ta, nghĩa là ta tôn thờ các đấng đó là đủ, và ta cũng không ép ai phải tôn thờ (vì đó là riêng của ta).
    Đừng vì tín ngưỡng (dù bất cứ lý do nào) mà làm mất đi những mạng sống rất thực ở trên đời !
    Trở lại với tác giả bài viết.
    Sẽ không có "người sẵn sàng dùng tính mạng của mình để chứng minh rằng họ có quyền đùa nhạo đức tin của người khác" vì đơn giản không có một đức tin nào bị xâm phạm lại được đổi ngang bằng với mạng người ! (Ở đây tôi nói tới mạng người, nhưng không hề nói tới các biện pháp khác có thể làm khi đức tin bị xâm phạm, chẳng hạn như thưa kiện,...)
    Tôi theo đạo Phật. và Phật của tôi vẫn ngời sáng trong tôi mà không bị loại cát bụi trần ai làm hoen ố !
    Hữu xạ tự nhiên hương
    Sắc bất dị không
    Không bất dị sắc
    Mong tác giả bài viết hiểu được lới này và hãy theo tính ngưỡng của mình một các ôn hòa và văn hóa.
    ÔNG NGOẠI CỦA DLV

    Trả lờiXóa
  2. Minh thấy những bức tranh biếm họa ấy chẳng hề hào hước tẹo nào. và khi mà vũ khí nóng vẫn còn tồn tại nỗi lo hòa bình vẫn còn đó. Chỉ khi nào mọi người tôn trọng tính mạng của người khác có khi mọi điều có thay đổi.

    Trả lờiXóa
  3. câu chuyện về đức tin bị bọn báo này xúc phạm thì giờ chẳng hề có giá trị nữa, chẳng hề có tính thời sự một téo nào phải không, câu chuyện về tự do ngôn luận thì đã quá rõ ràng tại sao phải nhai đi nhai lại mấy cái lời này thì được cái gì, những bài viết của luật sự thái bảo anh còn nhiều bài khác hay hơn nhiều

    Trả lờiXóa
  4. tự do ngôn luận thì cũng có giới hạn của nó phải không, chẳng có ai cho phép bọn này được chửi tôn giáo cả, chẳng ai cho phép bọn này tự cho cái quyền phỉ báng tôn giáo, thế nên những hành động trả thù bọn này là đúng, bọn nó chết là đáng, cho bọn phương tây một bài học xem lần sau chúng nó có dám coi thường tôn giáo hay không

    Trả lờiXóa
  5. mấy thằng hợm này thích tự do tôn giáo thì cứ về VN, đang ngồi quán ăn quán nhậu mà lôi cái tự do tôn giáo của bọn này ra thì chắc chắn là có thằng bị dao hay vật gì sắc nhọn đâm vào bụng và đi viện ngay lập tức, còn về giáo dân thì về Vn chắc là giáo dân dủ nhau mấy làng cùng đánh tập thể ấy chứ

    Trả lờiXóa
  6. tôi nghĩ rằng bọn tây này cũng thật là oái ăm, những lúc cái tờ báo này chửi bọn tổng thống thì chẳng thằng nào lên tiếng ủng hộ, thậm chí còn xúi ng ném bom xăng, đến khi chúng nó gây thù chuốc oán với bọn is thì bao nhiêu là thủ tướng cho đến nguyên thủ ủng hộ chúng nó, lại còn xuống đường ủng hộ nữa chứ,rồi ủng hộ không kích is, điều này có thể thấy rõ bọn mặt giả tạo của bọn phương tây cũng chỉ là lợi dụng thôi

    Trả lờiXóa
  7. Charlie Hebdo khinh thường các kẻ cực đoan nhưng họ cũng không làm bất cứ điều gì để tôn trọng những người Hồi giáo ôn hoà - sự nhạo báng của họ lạnh lùng và không hề phân biệt. Họ gây ra nỗi đau đối với người cực đoan Hồi giáo nhưng đồng thời họ cũng khiến những người Hồi giáo ôn hoà đau lòng

    Trả lờiXóa
  8. tự do ngôn luận là quyền để con người tự do nói lên những suy nghĩ , những quan điểm của họ mà họ cho là đúng , nhưng tòa báo Pháp này lại dùng đó là công cụ để xỉ nhục , phỉ báng đức tin của những người mà họ không thích , mục đích không đúng chắc chắn dẫn đến hành động không tốt , và hậu quả bị khủng bố là hoàn toàn có thể dự báo được

    Trả lờiXóa
  9. bôi nhọ , xỉ nhục hình ảnh của nhà tiên tri Mohamed thì không thể coi là đem lại tiếng cười cho người đọc nữa rồi , dù không phải là người theo đạo Hồi nhưng khi nhìn vào những hình ảnh đó cũng có thể dự đoán được phản ứng của những kẻ Hồi giáo cực đoan , thế nhưng Charlie Hebdo vẫn cố tình làm , thế nên sự kiện khủng bố vừa rồi là có thể dự báo trước

    Trả lờiXóa
  10. Với sự phát triển thì việc phát triển quyền con người luôn là việc dẫn đến nhiều suy nghĩ . theo tôi việt nam luôn hướng tới phát triển XHCN và con người nhưng không cho phép bất cứ thế lực nào can thệp vào nội bộ. Ai cho cái quyền là nhân quyền cao hơn chủ quyền quốc gia.

    Trả lờiXóa
  11. Chúng nó tìm cách này để hại những người việt nam, và hi vọng những người việt nam sẽ làm theo chúng để chúng có thế điều phối việt nam, nhưng chỉ có mấy tên nó theo các người thôi, còn đất nước việt nam thì vẫn thích độc lập hơn là sự lệ thuộc đấy bạn à

    Trả lờiXóa